Binnen al de Italiaanse druivenrasbesprekingen hoort 'malvasia' eigenlijk niet echt thuis. Malvasia is an sich immers geen afzonderlijk ras maar wel een druivenfamilie. Er bestaan immers vele soorten malvasia - zowel blauwe als witte malvasia - die over de hele Italiaanse laars, in Spanje en zelfs in Griekenland verspreid zijn. Je mag gerust stellen dat malvasia het toonvoorbeeld is van hoe ingewikkeld de Italiaanse druivenwereld wel is. Laten we proberen van wat klaarheid in de chaos te scheppen...

Jancis Robinson, Master of Wine, schrijft het zelfs in haar Oxford Compendium to Wine, de standaardencyclopedie inzake wijn: malvasia is "a complex web of grape varieties".

Het staat in elk geval als een paal boven water dat alle malvasiasoorten van Griekenland afkomstig zijn. Het woord malvasia is immers een Italiaanse verbastering van het Griekse Monemvasia, de in de Middeleeuwen belangrijke zuid-Griekse havenstad op de Peloponnesos.

Tegenwoordig heeft de malvasiafamilie echter haar grootste biotoop in Italië. Echter, zelfs enkel binnen Italië is het niet eenvoudig om de druif in kaart te brengen omdat je ze in ontelbare gedaantes terugvindt, wit en rood, droog, halfzoet en zelfs mierzoet, als stille wijn en als schuimwijn. In het algemeen - al de verschillende soorten bijeengenomen - is malvasia trouwens één van de meest aangeplante druivenrassen in Italië. De witte trebbiano en de blauwe sangiovese gaan haar onder andere wel nog voor.

Laten we beginnen met de witte versies. Een veel voorkomende soort is de malvasia bianca. Je vindt deze in Lazio, Umbrië en Toscane. In deze laatste regio wordt de malvasia bianca bijvoorbeeld aangewend voor de productie van de fantastische vin santo's.

Een verwante doch afzonderlijke variëteit is de malvasia bianca di candia. Deze vindt je hoofdzakelijk - hoewel meestal in een blend met trebbiano - terug in Lazio. De naam verwijst naar de Griekse oorsprong: Candia is de vroegere Venetiaanse benaming voor Kreta.

Niet te verwarren met deze laatste druif is de malvasia bianca di lazio. Hoewel deze ook floreert in Lazio is ze duidelijk minder intens en van een mindere kwaliteit dan de bianca di candia. Schitterend voor zoete wijnen dan weer is de malvasia di lipari, verwijzend naar de Liparische eilanden boven Sicilië. Hier produceert men op de vulkanische bodems een fantastische doch zeldzame abrikoosachtige nektar.

Misschien wel de meest kwalitatieve soort is de malvasia istriana die je aantreft in Friuli. Dit is overigens quasi de enige soort en streek waar je droge monocépagewijn (d.i. een wijn van slechts één druif) van malvasia vindt, heerlijk geurend naar perzik, citrus en witte bloemen.

In Sardinië hebben ze ook hun eigen soort, namelijk malvasia di sardegna. Hier in de DOC Malvasia di Bosa maken ze met malvasia een zeldzame sherry-achtige wijn, zowel in droge als in zoete versie. Ten slotte heb je ook nog de malvasia bianca di basilicata, een afzonderlijke kloon die je, zoals de naam aangeeft, enkel in het zuiden terugvindt in Basilicata.

Een gemeenschappelijk kenmerk van al deze witte malvasiasoorten is de neiging om vlug (over)rijp te worden en aldus hoge alcoholwaarden te laten optekenen in combinatie met een hoog restsuikergehalte. Maar net daarom is malvasia bijzonder geschikt om er zoete wijnen (meestal in gedroogde/passito-vorm) van te maken.

In droge versie is malvasia zelden elegant en aromatisch (met uitzondering van de malvasia istriana) waardoor een blend zich meestal opdringt.

De blauwe malvasiasoorten zijn minder talrijk dan de witte. Het is trouwens vooral in Apulië dat je ze zal aantreffen en wel in twee gedaantes: de malvasia nera di brindisi en de malvasia nera di lecce, beiden in het zuiden van de hak van de laars en vaak geblend met negroamaro. Ook Basilicata heeft trouwens haar eigen blauwe ras: malvasia nera di basilicata, een krachtige tanninerijke druif die enkel in blends voorkomt.

In Piëmonte maken ze in de DOC's Malvasia di Casorso d'Asti en Malvasia di Castelnuovo Don Bosco ten slotte wel nog een andere rariteit met de respectievelijke soorten malvasia nera en de malvasia di schierano: een rode schuimwijn die qua belangstelling echter volledig in de schaduw staat van de Brachetto d'Acqui, de andere - wel populaire - Piëmontese rode schuimwijn.